طراحی ویروس‌های جدید و فعال توسط هوش مصنوعی برای مبارزه با باکتری‌های مقاوم

دانشمندان دانشگاه Stanford و مؤسسه Arc برای نخستین بار در جهان موفق شدند با استفاده از مدل‌های زبانی هوش مصنوعی، ژنوم‌های کامل و فعالی از ویروس‌ها را طراحی کنند که در طبیعت یافت نمی‌شوند. این دستاورد بی‌سابقه که نتایج آن در نشریه معتبر Science منتشر شده است، نشان می‌دهد هوش مصنوعی قادر است ساختارهای زیستی پیچیده را از صفر طراحی کرده و به مرحله تولید آزمایشگاهی برساند. این تیم پژوهشی مدل‌های هوش مصنوعی Evo 1 و Evo 2 را بر روی میلیون‌ها ژنوم آموزش دادند. در ادامه، این مدل‌ها موفق به بازنویسی نسخه‌های جدیدی از ویروس Phi X174 شدند که نوعی باکتری‌خوار (باکتریوفاژ) متمرکز بر باکتری E. coli است. از میان ۲۸۵ ویروس ساخته‌شده در آزمایشگاه، ۱۶ مورد کاملاً فعال بودند و حتی برخی از آن‌ها با سرعتی بیشتر از نمونه‌های طبیعی تکثیر شدند. ترکیب این ویروس‌های مصنوعی توانست باکتری‌های مقاوم به درمان را به‌طور کامل نابود کند. با وجود این موفقیت بزرگ در پزشکی و درمان عفونت‌های مقاوم به آنتی‌بیوتیک، نگرانی‌های امنیتی شدیدی پیرامون این فناوری شکل گرفته است. منتقدان هشدار می‌دهند که همین ابزارهای متن‌باز مانند Evo 2، در صورت آموزش نامناسب یا سوءاستفاده، می‌توانند برای طراحی عوامل بیماری‌زای خطرناک و سلاح‌های بیولوژیک به‌کار گرفته شوند؛ موضوعی که ضرورت ایجاد چارچوب‌های سخت‌گیرانه نظارتی و ایمنی زیستی را بیش از پیش آشکار می‌سازد. در همین راستا، شرکت‌های بزرگ فناوری نیز در حال بازنگری در ابزارهای هوش مصنوعی مرتبط با زیست‌شناسی هستند. به‌عنوان مثال، شرکت Anthropic به‌تازگی طبقه‌بندی‌کننده ایمنی مدل Fable 5 را بازنویسی کرده است تا ضمن پاسخ‌گویی دقیق‌تر به سوالات علمی و آموزشی کاربران در حوزه زیست‌شناسی، مانع از تولید محتوای خطرناک یا بلاک شدن بی‌مورد درخواست‌های علمی شود.